فریماه فرجامی؛ چهره مینیاتوری و ستاره پرفروغ سینمای ایران
فریماه فرجامی یکی از برجستهترین زنان تاثیرگذار سینمای ایران است که با چهرهای مینیاتوری، چشمانی بانفوذ و بازیهای درخشان، نام خود را در تاریخ هنر هفتم جاودانه کرد. او که فارغالتحصیل لیسانس بازیگری از دانشگاه دراماتیک بود، مسیر هنری خود را از تئاتر و رادیو آغاز کرد و به قلههای بازیگری در سینما رسید. در این مقاله از سون اسکایز (Seven Skies)، به بررسی کارنامه هنری، افتخارات و تحلیل نقشهای ماندگار این هنرمند فقید میپردازیم.
شروع فعالیت هنری؛ از رادیو تا درخشش در تئاتر
فریماه فرجامی فعالیت خود را بسیار پیشتر از شهرت سینماییاش آغاز کرد. او که از دوران دبیرستان شیفتهی بازیگری شده بود، در همان سالِ ورود به رادیو، به عنوان ویراستار، محقق و پژوهشگر در «مرکز مطالعات و هماهنگی هنری» و فصلنامه «فرهنگ و زندگی» مشغول به کار شد. تجربه کار در رادیو و تئاتر، پایههای بیان قوی و تکنیکهای بازیگری او را مستحکم کرد.
کارنامه سینمایی و افتخارات فریماه فرجامی
شهرت و اعتبار فرجامی تنها به زیبایی ظاهری او محدود نمیشود؛ او بازیگری بود که استانداردهای جدیدی را در سینمای بعد از انقلاب تعریف کرد.
سیمرغ بلورین و دیپلم افتخار
- سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن: برای بازی خیرهکننده در فیلم «پرده آخر» (۱۳۶۹) به کارگردانی واروژ کریممسیحی (نهمین دوره جشنواره فیلم فجر).
- دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول زن: برای ایفای نقش در فیلم «سرب» (هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر).
او همچنین در فیلمهای ماندگاری همچون «مادر» (علی حاتمی) و سریال محبوب «پهلوانان نمیمیرند» نقشهای کلیدی و پررنگی را ایفا کرد. جالب است بدانید فریماه فرجامی اولین بازیگر زن سینمای بعد از انقلاب بود که دستمزدش از بازیگران مرد همدوره خود بیشتر بود؛ رکوردی که نشاندهنده جایگاه ویژه او در آن دوران است.
تحلیل بازیگری: از «خط قرمز» تا «لامینور»
بسیاری از منتقدان، فرجامی را با چهره مینیاتوری و بازیهای قدرتمندش میشناسند. او در فیلم توقیفشدهی «خط قرمز» به کارگردانی مسعود کیمیایی، تصویری از یک زن پرهیاهو را خلق کرد که با وجود محدودیتهای اکران، همچنان در حافظه سینماییها زنده است.
اگرچه خانم فرجامی از دهه هفتاد تصمیم گرفتند گزیدهکارتر باشند، اما حضور ایشان همواره وزنهی سنگینی برای هر اثر محسوب میشد.
- آخرین حضور تلویزیونی: سریال «روشنتر از خاموشی» (۱۳۸۲).
- آخرین حضور سینمایی: فیلم «لامینور» (۱۳۹۸) داریوش مهرجویی.
شاهنقش کارنامه فرجامی: آفاق در فیلم «نرگس»
اگر بخواهیم تنها یک اثر را به عنوان امضای هنری فریماه فرجامی نام ببریم، بیشک فیلم «نرگس» به کارگردانی رخشان بنیاعتماد (۱۳۷۰) است.
چرا نقش آفاق ماندگار شد؟
در این فیلم، فرجامی نقش «آفاق» را بازی میکند؛ زنی که با جوانی به نام عادل (ابوالفضل پورعرب) زندگی میکند و او را از کودکی بزرگ کرده است. تضادهای درونی شخصیت آفاق، او را به یکی از پیچیدهترین کاراکترهای زن سینمای ایران تبدیل کرده است:
- زنی که هم عاشق است و هم گاهی از عشقش متنفر.
- شخصیتی که با وجود سختیهای زندگی و امرار معاش از طریق دزدی، ظریف و شکننده است.
- فداکاری عجیب او (معرفی خود به عنوان مادر عادل برای فراهم کردن ازدواج او با دختری دیگر)، اوج تراژدی این شخصیت است.
بازی حیرتانگیز فریماه فرجامی در کنار آثاری چون «تیغ و ابریشم» و «اجارهنشینها»، او را به یکی از ستونهای بازیگری ایران تبدیل کرد، اما «نرگس» همواره چیز دیگری است.
