«داستان ورود سینما به ایران، روایتی جذاب از تقابل سنت و مدرنیته است. برخلاف تصور عموم، اولین سینمای عمومی ایران در سال ۱۲۷۹ شمسی با نام «سینما سولی» (خورشید) توسط کاتولیکها در تبریز راهاندازی شد. همزمان، مظفرالدین شاه با آوردن سینماتوگراف از فرانسه، پای این جادو را به تهران باز کرد. از سینمای یکماههی «صحافباشی» که قربانی تعصبات شد، تا صفهای طولانی مردم جلوی عکاسخانه «روسیخان» و خوردن بستنی رایگان هنگام تماشای فیلم در کافه بولوارد؛ این مسیر پرفراز و نشیب، سنگبنای صنعت سینمای امروز ایران را شکل داد.»
«فریماه فرجامی، ستاره بیتکرار و صاحبسبک سینمای ایران، با چهرهای مینیاتوری و بازیهای قدرتمند، استانداردهای بازیگری زن را در دهههای ۶۰ و ۷۰ تغییر داد. او که فعالیت هنری را از تئاتر و رادیو آغاز کرده بود، برای درخشش در فیلم «پرده آخر» برنده سیمرغ بلورین جشنواره فجر شد. اما شاید ماندگارترین تصویر او، نقش پیچیدهی «آفاق» در شاهکار «نرگس» باشد؛ زنی که تضادهای عشق و رنج را استادانه به تصویر کشید. فرجامی که نخستین بازیگر زن با دستمزد بالاتر از مردان در دوران خود بود، با آثاری چون «سرب»، «مادر» و «خط قرمز»، نام خود را به عنوان یکی از زنان تأثیرگذار تاریخ سینمای ایران جاودانه کرد.»
فیلم پرواز در شب به کارگردانی رسول ملاقلیپور، یکی از آثار شاخص سینمای دفاع مقدس است که با تمرکز بر وجوه انسانی جنگ، روایت را از درگیریهای صرف فراتر میبرد. این فیلم با نگاهی عمیق به ایثار، فداکاری و روحیات رزمندگان، جایگاهی ماندگار در تاریخ سینمای جنگ ایران یافته است.
تدوین فیلم یکی از ارکان اصلی روایت سینمایی است که نقش تعیینکنندهای در شکلگیری ریتم و انتقال نگاه کارگردان دارد. جریان تدوین در سینمای ایران از دوره آنالوگ تا عصر دیجیتال، مسیر تکامل تدریجی را طی کرده و امروز به جایگاهی حرفهای و رقابتپذیر در سطح بینالمللی رسیده است.
موسیقی متن فیلم یکی از مهمترین ابزارهای احساسی در سینما است که میتواند فضای داستان، شخصیتها و اتمسفر هر سکانس را عمیقتر و ماندگارتر کند. یک موسیقی متن خوب، بدون آنکه دیده شود، احساس تماشاگر را هدایت میکند و بر ترس، هیجان، غم یا امید او تأثیر میگذارد. در این مطلب به نقش موسیقی متن فیلم، انواع مختلف موسیقی در سینما و روند شکلگیری موسیقی فیلم در ایران میپردازیم و نشان میدهیم چرا کارگردانان حرفهای، موسیقی را بخشی جدی از روایت و هویت آثار سینمایی خود میدانند.
موج نوی سینمای ایران با حضور کارگردانانی چون فرخ غفاری، ابراهیم گلستان، داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی، سهراب شهید ثالث، عباس کیارستمی، بهرام بیضایی، ناصر تقوایی، امیر نادری، کامران شیردل، فروغ فرخزاد، محمدرضا اصلانی و فریدون گله شکل گرفت؛ نسلی که سینمای ایران را از فیلمهای تجاری و فرمولی به سوی سینمای اندیشهمحور، تجربهگرا و هنری هدایت کرد. این تصویر مجموعهای از چهرههای اصلی موج نو است؛ جنبشی که مسیر سینمای ایران را دگرگون کرد و تأثیر آن هنوز در آثار فیلمسازان معاصر دیده میشود.
فیلم «دختر لر» اولین فیلم ناطق تاریخ سینمای ایران است که در سال ۱۳۱۲ در بمبئی ساخته شد. با بازی عبدالحسین سپنتا و روحانگیز سامینژاد، این اثر آغازگر موجی نو در سینمای ایران شد و نقش مهمی در رشد صنعت سینما ایفا کرد.
سوسن تسلیمی یکی از تاثیرگذارترین بازیگران زن سینمای ایران بود که با نقشآفرینی در آثار بهرام بیضایی تصویر زن را متحول کرد. نقش ماندگار «نایی جان» در فیلم باشو غریبه کوچک و مهاجرت اعتراضیاش از ایران، او را به چهرهای خاص در تاریخ سینما بدل کرده است.
فیلم «گاو» ساخته داریوش مهرجویی بر اساس داستان غلامحسین ساعدی، از آثار جریانساز موج نوی سینمای ایران بود. فیلمی تلخ، واقعگرا و جنجالی که تحسین روشنفکران، مردم و حتی امام خمینی را برانگیخت و نقطه عطفی در نگاه جامعه و مسئولان به سینما ایجاد کرد.
شهلا ریاحی، نخستین زن کارگردان تاریخ سینمای ایران، در سال ۱۳۳۵ با ساخت فیلم مرجان نام خود را ثبت کرد. او با نگاهی زنانه و متفاوت وارد عرصهای شد که تا آن زمان در انحصار مردان بود، اما به دلیل مشکلات گیشه، تنها یک فیلم ساخت.