مرور آثار سینمای دفاع مقدس
پرواز در شب
پرواز در شب فیلمی به کارگردانی و نویسندگی رسول ملاقلیپور، محصول سال ۱۳۶۵، یکی از آثار شاخص سینمای دفاع مقدس به شمار میرود. ملاقلیپور در این فیلم توانست ضمن جذب مخاطبان گسترده، نگاهی انسانی و درونی به مفهوم جنگ ارائه دهد و سینمای دفاع مقدس را از روایتهای صرفاً مبتنی بر درگیریهای فیزیکی فراتر ببرد.
این فیلم با ایفای نقش بازیگرانی چون مرحوم فرجالله سلحشور، علی یعقوبزاده، تاجبخش فناییان، جعفر دهقان و مهدی هاشمی، تصویری متفاوت از روحیات رزمندگان ارائه میکند؛ تصویری که در آن، وجوه درونی شخصیتها، ایثار و فداکاری، جایگزین انفجارها و زدوخوردهای مرسوم آثار جنگی میشود.
پرواز در شب با بیش از پنج میلیون مخاطب، عنوان دومین فیلم پرفروش سال ۱۳۶۵ را از آن خود کرد؛ موفقیتی که نشان داد پرداخت عمیق به مفاهیم انسانی و معنوی، میتواند همزمان مخاطب عام و نگاه منتقدانه را همراه کند.
رسول ملاقلیپور در این اثر، ضمن وفاداری به فضای واقعی جبههها، ریتم روایت را حفظ میکند و از افت ضرباهنگ داستان جلوگیری میکند؛ عاملی که مانع خستگی تماشاگر میشود.
روابط عاطفی میان شخصیتها، بهویژه جلوههای ایثار و فداکاری رزمندگان، آنچنان تأثیرگذار از کار درآمده که پرواز در شب را به یکی از ماندگارترین آثار سینمای دفاع مقدس بدل کرده است. در این فیلم، نگاه فیلمساز به واقعه عاشورا و بهویژه حماسه حضرت ابوالفضل (ع) در علقمه، بهصورت نمادین و درونی در بافت روایت تنیده شده است.
این فیلم که نخستین تجربه تهیهکنندگی رسول ملاقلیپور نیز محسوب میشد، موفق شد جایزه بهترین فیلم پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر را از آن خود کند.
پرواز در شب حاصل یک دوران تنهایی و خلوت من بود؛ مرزی که مرا وارد سینمای حرفهای میکرد. نیاز داشتم دوباره شارژ شوم و این فیلم مرا شارژ کرد. با قهرمانانش گریه میکردم، میجنگیدم و گاه حتی به آنها حسرت میخوردم. شاید یکی از دلایل موفقیتش این بود که از پشتوانهای تمامنشدنی چون نهجالبلاغه بهره بردم.
— رسول ملاقلیپور
خلاصه داستان
گردان کمیل به فرماندهی مهدی نریمان برای اجرای عملیاتی ایذایی به خطوط دشمن یورش میبرد، اما تحت فشار شدید، ناچار به پناه گرفتن در یک کانال میشود. تنها راه ارتباطی گردان با قرارگاه از کار میافتد و آب و آذوقه جیرهبندی میشود.
گروهی برای انتقال گزارش عملیات و خبر محاصره گردان، راهی قرارگاه میشوند و باید از میان خطوط تازهاستقراریافته دشمن عبور کنند. در این مسیر، سه نفر از چهار عضو گروه به شهادت میرسند و تنها حمید، نوجوانی که در دل میدان نبرد پخته میشود، پس از مرارتهای فراوان خود را به قرارگاه میرساند.
همزمان، مهدی و نیروهای باقیمانده در کانال، در برابر حملات مکرر دشمن مقاومت میکنند. در نهایت، مهدی برای تهیه آب، یکتنه به دل دشمن میزند. حمید که همراه نیروهای تازهنفس بازگشته است، کنار پیکر مهدی حاضر میشود و آخرین درسهای دلاوری را با فرمانده خود مرور میکند.
